Дайджэст актуальных даследаванняў і аналітыкі беларускіх НДА восень-зіма 2025-2026 гг.
1. Даследаванне Цэнтра новых ідэй “Мэпінг беларускай прапаганды: пра што і як пішуць беларускія праўладныя аўтары?
У Беларусі пасля пратэстаў 2020 года праўладныя Telegram-каналы сталі адным з ключавых інструментаў беларускай прапаганды. Каб зразумець, як працуе гэты медыя-сегмент, Цэнтр новых ідэй правёў маштабны аналіз яго змесціва і ўзаемадзеяння з аўдыторыяй.
Сёння дзясяткі лаяльных рэсурсаў штодзень ствараюць тысячы пастоў. Але пра што яны пішуць? Якія тэмы становяцца цэнтральнымі? Як карыстальнікі рэагуюць на кантэнт? І наколькі беларускі праўладны Telegram уключаны ў сетку расійскіх прапагандысцкіх пляцовак?
Даследаванне дазваляе адказаць на гэтыя пытанні і паказвае, як уладкавана экасістэма праўладных медыя Беларусі.
Асноўныя вынікі.
Даследаванне цалкам даступна ў фармаце PDF: на рускай мове і на англ.
2. Беларуская рада культуры. Даследчая праца Незалежная беларуская культура 2025: актары, выклікі, будучыня
Даследчая праца «Незалежная беларуская культура 2025: дзеячы, выклікі і будучыня» прапануе агляд ключавых арганізацый і фігур, якія фарміруюць беларускую культуру ў краіне і за мяжой, аналізуючы ўмовы, якія паўплывалі на іх працу ў перыяд з восені 2024 года па восень 2025 года.
Даследаванне, праведзенае сумесна Беларускай радай па культуры і Дацкім культурным інстытутам, грунтуецца на папярэдніх ацэнках 2023 і 2024 гадоў і выкарыстоўвае тую ж метадалогію, каб дазволіць значнае параўнанне з цягам часу. Яго мэта — вызначыць ініцыятывы, якія спрыяюць развіццю і прасоўванню беларускай культуры, вывучыць праблемы і магчымасці, з якімі яны сутыкаюцца, а таксама ацаніць асноўныя зрухі і дынаміку ў культурнай сферы за апошні год.
Папярэднія даследаванні, праведзеныя ў 2023 і 2024 гадах з падобнымі мэтамі.
3. Даследаванне FactCheck.LT: Два светы інфармацыі: аналіз цытат у беларускіх СМІ (2025)
Праект FactCheck.LT прааналізаваў публікацыі беларускіх СМІ за 2025 год і прыйшоў да высновы, што дзяржаўныя і незалежныя медыі ствараюць розныя інфармацыйныя прасторы.
Экспертамі было прааналізавана больш за 150 тысяч публікацый за 2025 год: каля 77 тысяч з дзяржаўных СМІ і звыш 72 тысяч з незалежных. Аналіз цытавання выяўляе не проста рэдакцыйныя перавагі, а сістэматычнае канструяванне альтэрнатыўных рэальнасцяў.
Іншыя даследаванні і аналітычныя працы FactCheck.LT:
- Аналіз прагнозаў: інструмент на аснове штучнага інтэлекту для маніторынгу беларускай медыяпрасторы. https://factcheck.lt/eng/news/ai_based_foresight_analysis/
- Як беларускія дзяржаўныя СМІ асвятлялі падзеі ў краінах Балтыі і Польшчы – лістапад 2025 года https://factcheck.lt/eng/news/eu_belarusian_media_november2025/
4. Даследаванне Банка Ідэй “Рэсацыялізацыя былых палітзняволеных” .
З 2020 года тысячы беларусак і беларусаў былі пазбаўленыя волі паводле палітычных матываў. Вызваленне з турмы не азначае вяртанне да “нармальнага жыцця”: былыя палітвязні сутыкаюцца з псіхалагічнымі траўмамі, праблемамі са здароўем, фінансавай нестабільнасцю, цяжкасцямі з працаўладкаваннем, стратай сацыяльных сувязяў і пастаянным адчуваннем небяспекі. Шмат для каго гэты шлях працягваецца ўжо ў эміграцыі.
Даследаванне “Рэсацыялізацыя былых палітзняволеных” з дапамогай якасных і колькасных метадаў высвятляе, якая дапамога былым палітзняволеным сапраўды патрэбная.
Дадзенае даследаванне падрыхтавана ў межах адкрытага конкурсу Банка Ідэй для знешніх даследчыкаў і даследчыц. Гэты праект фінансуецца Еўрапейскім Саюзам.
Вынікі даследавання прызначаныя для праваабарончых арганізацый, дабрачынных ініцыятыў, мясцовых супольнасцяў, спецыялістаў па сацыяльнай падтрымцы, а таксама для даследчай супольнасці, якая працуе з тэмай наступстваў палітычных рэпрэсій.
5. Беларуская нацыянальная моладзевая рада «РАДА»
Даследаванне становішча беларускай моладзі «Ха-ха, мы яшчэ тут».
Беларускі нацыянальны моладзевы савет «РАДА» пры падтрымцы праграмы Belarus Beehive 2.0 і фінансавай падтрымцы Еўрапейскага саюза правяла сацыялагічнае даследаванне «Ха-ха, мы яшчэ тут». У даследаванні аналізуюцца цікавасці, праблемы і магчымасці моладзі ўнутры Беларусі, узровень інфармаванасці пра арганізацыі грамадзянскай супольнасці, а таксама міграцыйныя настроі.
Даследаванне Participation of Eastern Partnership Youth Organisations in EUFunded Programmes. Асноўнай мэтай было вызначэнне ключавых формаў і характарыстык удзелу моладзевых арганізацый, а таксама моладзі з краін Усходняга партнёрства (Украіна, Арменія, Беларусь, Малдова) у праграмах, якія фінансуюцца Еўрапейскім Саюзам.
Аналітычны даклад Інстытута развіцця і сацыяльнага рынку для Беларусі і Усходняй Еўропы (IDSMbee)
Беларусь і Расія: праекты трансфармацыі
Аналітычны даклад падсумоўвае вынікі экспертных дыскусій (лістапад 2025, Chatham House) аб сцэнарыях постаўтарытарнай трансфармацыі Беларусі і Расіі. Даследаванне ацэньвае рэалістычнасць і ўзгодненасць праектаў дэмакратычных рэформаў, распрацаваных апазіцыйнымі і экспертнымі супольнасцямі.
Даклад фіксуе істотныя адрозненні паміж краінамі: беларускія стратэгіі выглядаюць больш структураванымі і заснаванымі на кансенсусе, у той час як многія расійскія ініцыятывы застаюцца дэкларатыўнымі. Асобная ўвага надаецца ролі дыяспар, рызыкам фрагментацыі і недахопам у падрыхтоўцы да магчымых палітычных змен.
Публікацыя змяшчае высновы і рэкамендацыі для дэмакратычных дзеячаў, экспертаў і міжнародных партнёраў.
Поўны тэкст дакладу PDF
Дайджэст аналітычных прац праваабарончых НДА па спасылцы